Soundarya Lahari

॥శ్రీః॥ ॥ సౌన్దర్యలహరీ॥ శివః శక్త్యా యుక్తో యది భవతి శక్త: ప్రభవితుం న చేదేవం దేవో న ఖలు కుశల: స్పన్దితుమపి । అతస్త్వామారాధ్యాం హరిహరవిరిఞ్చాదిభిరపి ప్రణన్తుం స్తోతుం వా కథమకృతపుణ్యః ప్రభవతి ॥ ౧॥ తనీయాంసం పాంసుం తవ చరణపఙ్కేరుహభవం విరిఞ్చిః సంచిన్వన్విరచయతి లోకానవికలమ్ । వహత్యేనం శౌరిః కథమపి సహస్రేణ శిరసాం హర: సంక్షుద్యైనం భజతి భసితోద్ధూలనవిధిమ్ ॥ ౨ ॥ అవిద్యానామన్తస్తిమిరమిహిరద్వీపనగరీ జడానాం చైతన్యస్తబకమకరన్దస్రుతిఝరీ । దరిద్రాణాం చిన్తామణిగుణనికా జన్మజలధౌ నిమగ్నానాం దంష్ట్రా మురరిపువరాహస్య భవతి ।। ౩ ॥ త్వదన్యః పాణిభ్యామభయవరదో దైవతగణ- స్త్వమేకా నైవాసి ప్రకటితవరాభీత్యభినయా । భయాత్త్రాతుం దాతుం ఫలమపి చ వాఞ్ఛాసమధికం శరణ్యే లోకానాం తవ హి చరణావేవ నిపుణౌ ॥ ౪ ॥ హరిస్త్వామారాధ్య ప్రణతజనసౌభాగ్యజననీం పురా నారీ భూత్వా పురరిపుమపి క్షోభమనయత్ । స్మరోఽపి త్వాం నత్వా రతినయనలేహ్యేన వపుషా మునీనామప్యన్తః ప్రభవతి హి మోహాయ మహతామ ॥ ౫॥ ధనుః పౌంష్పం మౌర్వీ మధుకరమయీ పఞ్చ విశిఖా వసన్తః సామన్తో మలయమరుదాయోధనరథః । తథాప్యేకః సర్వం హిమగిరిసుతే కామపి కృపా- మపాఙ్గాత్తే లబ్ధ్వా జగదిదమనఙ్గో విజయతే ॥ ౬ ॥ కణత్కాఞ్చీదామా కరికలభకుమ్భస్తననతా పరిక్షీణా మధ్యే పరిణతశరచ్చన్ద్రవదనా । ధనుర్బాణాన్పాశం సృణిమపి దధానా కరతలైః పురస్తాదాస్తాం న: పురమథితురాహోపురుషికా ॥ ౭ ॥ సుధాసిన్ధోర్మధ్యే సురవిటపివాటీపరివృతే మణిద్వీపే నీపోపవనవతి చిన్తామణిగృహే । శివాకారే మఞ్చే పరమశివపర్యఙ్కనిలయాం భజన్తి త్వాం ధన్యాః కతిచన చిదానన్దలహరీమ్ ॥ ౮ ॥ మహీం మూలాధారే కమపి మణిపూరే హుతవహం స్థితం స్వాధిష్ఠానే హృది మరుతమాకాశముపరి । మనోఽపి భ్రూమధ్యే సకలమపి భిత్త్వా కులపథం సహస్రారే పద్మే సహ రహసి పత్యా విహరసే ।। ౯॥ సుధాధారాసారైశ్చరణయుగలాన్తర్విగలితైః ప్రపఞ్చం సిఞ్చన్తీ పునరపి రసామ్నాయమహసః । అవాప్య స్వాం భూమిం భుజగనిభమధ్యుష్టవలయం స్వమాత్మానం కృత్వా స్వపిషి కులకుణ్డే కుహరిణి ॥ ౧౦ ॥ చతుర్భి: శ్రీకణ్ఠైః శివయువతిభిః పఞ్చభిరపి ప్రభిన్నాభిః శమ్భోర్నవభిరపి మూలప్రకృతిభిః । చతుశ్చత్వారింశద్వసుదలకలాశ్రత్రివలయ- త్రిరేఖాభిః సార్ధం తవ శరణకోణా: పరిణతాః ॥ ౧౧ ॥ త్వదీయం సౌన్దర్యం తుహినగిరికన్యే తులయితుం కవీన్ద్రా: కల్పన్తే కథమపి విరిఞ్చిప్రభృతయః । యదాలోకౌత్సుక్యాదమరలలనా యాన్తి మనసా తపోభిర్దుష్ప్రాపామపి గిరిశసాయుజ్యపదవీమ ॥ ౧౨ ॥ నరం వర్షీయాంసం నయనవిరసం నర్మసు జడం తవాపాఙ్గాలోకే పతితమనుధావన్తి శతశః । గలద్వేణీబన్ధాః కుచకలశవిస్రస్తసిచయా హఠాత్త్రుట్యత్కాఞ్చ్యో విగలితదుకూలా యువతయః ।। ౧౩ । క్షితౌ షట్పఞ్చాశద్విసమధికపఞ్చాశదుదకే హుతాశే ద్వాషష్టిశ్చతురధికపఞ్చాశదనిలే । దివి ద్విఃషట్త్రింశన్మనసి చ చతుఃషష్టిరితి యే మయూఖాస్తేషామప్యుపరి తవ పాదామ్బుజయుగమ ॥ ౧౪ ॥ శరజ్జ్యోత్స్నాశుద్ధాం శశియుతజటాజూటమకుటాం వరత్రాసత్రాణస్ఫటికఘటికాపుస్తకకరామ్ । సకృన్న త్వా నత్వా కథమివ సతాం సంనిదధతే మధుక్షీరద్రాక్షామధురిమధురీణా: ఫణితయః ॥ ౧౫॥ కవీన్ద్రాణాం చేతఃకమలవనబాలాతపరుచిం భజన్తే యే సన్త: కతిచిదరుణామేవ భవతీమ్ । విరిఞ్చిప్రేయస్యాస్తరుణతరశ‍ృఙ్గారలహరీ- గభీరాభిర్వాగ్భిర్విదధతి సతాం రఞ్జనమమీ ॥ ౧౬ ॥ సవిత్రీభిర్వాచాం శశిమణిశిలాభఙ్గరుచిభి- ర్వశిన్యాద్యాభిస్త్వాం సహ జనని సంచిన్తయతి యః । స కర్తా కావ్యానాం భవతి మహ్తాం భఙ్గిరుచిభి- ర్వచోభిర్వాగ్దేవీవదనకమలామోదమధురైః ॥ ౧౭ ॥ తనుచ్ఛాయాభిస్తే తరుణతరణిశ్రీసరణిభి- ర్దివం సర్వాముర్వీమరుణిమని మగ్నాం స్మరతి యః । భవన్త్యస్య త్రస్యద్వనహరిణశాలీననయనాః సహోర్వశ్యా వశ్యాః కతి కతి న గీర్వాణగణికా: ।।౧౮।। ముఖం బిన్దుం కృత్వా కుచయుగమధస్తస్య తదధో హరార్ధం ధ్యాయేద్యో హరమహిషి తే మన్మథకలామ్ । స సద్యః సంక్షోభం నయతి వనితా ఇత్యతిలఘు త్రిలోకీమప్యాశు భ్రమయతి రవీన్దుస్తనయుగామ్ ॥ ౧౯॥ కిరన్తీమఙ్గేభ్యః కిరణనికురుమ్బామృతరసం హృది త్వామాధత్తే హిమకరశిలామూర్తిమివ యః । స సర్పాణాం దర్పం శమయతి శకున్తాధిప ఇవ జ్వరప్లుష్టాన్దృష్ట్యా సుఖయతి సుధాధారసిరయా ॥ ౨౦ ॥ తటిల్లేఖాతన్వీం తపనశశివైశ్వానరమయీం నిషణ్ణాం షణ్ణామప్యుపరి కమలానాం తవ కలామ । మహాపద్మాటవ్యాం మృదితమలమాయేన మనసా మహాన్తః పశ్యన్తో దధతి పరమాహ్లాదలహరీమ్ ॥ ౨౧ ॥ భవాని త్వం దాసే మయి వితర దృష్టిం సకరుణా- మితి స్తోతుం వాఞ్ఛన్కథయతి భవాని త్వమితి యః । తదైవ త్వం తస్మై దిశసి నిజసాయుజ్యపదవీం ముకున్దబ్రహ్మేన్ద్రస్ఫుటమకుటనీరాజితపదామ ॥ ౨౨ ।। త్వయా హృత్వా వామం వపురపరితృప్తేన మనసా శరీరార్ధం శంభోరపరమపి శఙ్కే హృతమభూత్ । యదేతత్త్వద్రూపం సకలమరుణాభం త్రినయనం కుచాభ్యామానమ్రం కుటిలశశిచూడాలమకుటమ్ ॥ ౨౩ ॥ జగత్సూతే ధాతా హరిరవతి రుద్రః క్షపయతే తిరస్కుర్వన్నేతత్స్వమపి వపురీశస్తిరయతి । సదాపూర్వః సర్వం తదిదమనుగృహ్ణాతి చ శివ- స్తవాజ్ఞామాలమ్బ్య క్షణచలితయోర్భ్రూలతికయోః ॥ ౨౪ ॥ త్రయాణాం దేవానాం త్రిగుణజనితానాం తవ శివే భవేత్పూజా పూజా తవ చరణయోర్యా విరచితా । తథాహి త్వత్పాదోద్వహనమణిపీఠస్య నికటే స్థితా హ్యేతే శశ్వన్ముకులితకరోత్తంసమకుటాః ॥ ౨౫ ॥ విరిశ్చి: పఞ్చత్వం వ్రజతి హరిరాప్నోతి విరతిం వినాశం కీనాశో భజతి ధనదో యాతి నిధనమ్ । వితన్ద్రీ మాహేన్ద్రీ వితతిరపి సంమీలితదృశా మహాసంహారేఽస్మిన్విహరతి సతి త్వత్పతిరసౌ ॥ ౨౬ ॥ జపో జల్ప: శిల్పం సకలమపి ముద్రావిరచనా గతి: ప్రాదక్షిణ్యక్రమణమశనాద్యాహుతివిధిః । ప్రణామ: సంవేశ: సుఖమఖిలమాత్మార్పణదృశా సపర్యాపర్యాయస్తవ భవతు యన్మే విలసితమ్ ॥ ౨౭ ॥ సుధామప్యాస్వాద్య ప్రతిభయజరామృత్యుహరిణీం విపద్యన్తే విశ్వే విధిశతమఖాద్యా దివిషదః । కరాలం యత్క్ష్వేలం కబలితవతః కాలకలనా న శంభోస్తన్మూలం తవ జనని తాటఙ్కమహిమా ॥ ౨౮ ॥ కిరీటం వైరిఞ్చం పరిహర పురః కైటభభిదః కఠోరే కోటీరే స్ఖలసి జహి జమ్భారిమకుటమ్ । ప్రణమ్రేష్వేతేషు ప్రసభముపయాతస్య భవనం భవస్యాభ్యుత్థానే తవ పరిజనోక్తిర్విజయతే ॥ ౨౯ ॥ స్వదేహోద్భూతాభిర్ఘృణిభిరణిమాద్యాభిరభితో నిషేవ్యే నిత్యే త్వామహమితి సదా భావయతి యః । కిమాశ్చర్యం తస్య త్రినయనసమృద్ధిం తృణయతో మహాసంవర్తాగ్నిర్విరచయతి నీరాజనవిధిమ ॥ ౩౦ ॥ చతుఃషష్టయా తన్త్రైః సకలమతిసన్ధాయ భువనం స్థితస్తత్తత్సిద్ధిప్రసవపరతన్త్రైః పశుపతిః । పునస్త్వన్నిర్బన్ధాదఖిలపురుషార్థైకఘటనా- స్వతన్త్రం తే తన్త్రం క్షితితలమవాతీతరదిదమ్ ॥ ౩౧ ॥ శివః శక్తిః కామః క్షితిరథ రవిః శీతకిరణ: స్మరో హంసః శక్రస్తదను చ పరామారహరయః । అమీ హృల్లేఖాభిస్తిసృభిరవసానేషు ఘటితా భజన్తే వర్ణాస్తే తవ జనని నామావయవతామ్ ॥ ౩౨ ॥ స్మరం యోనిం లక్ష్మీం త్రితయమిదమాదౌ తవ మనో- ర్నిధాయైకే నిత్యే నిరవధిమహాభోగరసికాః । భజన్తి త్వాం చిన్తామణిగుణనిబద్ధాక్షవలయా: శివాగ్నౌ జుహ్వన్తః సురభిఘృతధారాహుతిశతైః ॥ ౩౩ ॥ శరీరం త్వం శంభోః శశిమిహిరవక్షోరుహయుగం తవాత్మానం మన్యే భగవతి నవాత్మానమనఘమ్ । అత: శేష: శేషీత్యయముభయసాధారణతయా స్థిత: సంబన్ధో వాం సమరసపరానన్దపరయోః ॥ ౩౪ ॥ మనస్త్వం వ్యోమ త్వం మరుదసి మరుత్సారథిరసి త్వమాపస్త్వం భూమిస్త్వయి పరిణతాయాం న హి పరమ । త్వమేవ స్వాత్మానం పరిణమయితుం విశ్వవపుషా చిదానన్దాకారం శివయువతి భావేన బిభృషే ॥ ౩౫ ॥ తవాజ్ఞాచక్రస్థం తపనశశికోటిద్యుతిధరం పరం శంభుం వన్దే పరిమిలితపార్శ్వం పరచితా । యమారాధ్యన్భక్త్యా రవిశశిశుచీనామవిషయే నిరాలోకేఽలోకే నివసతి హి భాలోకభువనే ॥ ౩౬ ॥ విశుద్ధౌ తే శుద్ధస్ఫటికవిశదం వ్యోమజనకం శివం సేవే దేవీమపి శివసమానవ్యవసితామ । యయోః కాన్త్యా యాన్త్యాః శశికిరణసారూప్యసరణే- ర్విధూతాన్తర్ధ్వాన్తా విలసతి చకోరీవ జగతీ ॥ ౩౭ ॥ సమున్మీలత్సంవిత్కమలమకరన్దైకరసికం భజే హంసద్వన్ద్వం కిమపి మహతాం మానసచరమ్ । యదాలాపాదష్టాదశగుణితవిద్యాపరిణతి- ర్యదాదత్తే దోషాద్గుణమఖిలమద్భ్యః పయ ఇవ ॥ ౩౮ ॥ తవ స్వాధిష్ఠానే హుతవహమధిష్ఠాయ నిరతం తమీడే సంవర్తం జనని మహతీం తాం చ సమయామ్ । యదాలోకే లోకాన్దహతి మహతి క్రోధకలితే దయార్ద్రా యా దృష్టిః శిశిరముపచారం రచయతి ॥ ౩౯ ॥ తటిత్త్వన్తం శక్త్యా తిమిరపరిపన్థిస్ఫురణయా స్ఫురన్నానారత్నాభరణపరిణద్ధేన్ద్రధనుషమ్ । తవ శ్యామం మేఘం కమపి మణిపూరైకశరణం నిషేవే వర్షన్తం హరమిహిరతప్తం త్రిభువనమ ॥ ౪౦ ॥ తవాధారే మూలే సహ సమయయా లాస్యపరయా నవాత్మానం మన్యే నవరసమహాతాణ్డవనటమ్ । ఉభాభ్యామేతాభ్యాముదయవిధిముద్దిశ్య దయయా సనాథాభ్యాం జజ్ఞే జనకజననీమజ్జగదిదమ్ ॥ ౪౧ ॥ గతైర్మాణిక్యత్వం గగనమణిభిః సాన్ద్రఘటితం కిరీటం తే హైమం హిమగిరిసుతే కీర్తయతి యః । స నీడేయచ్ఛాయాచ్ఛురణశబలం చన్ద్రశకలం ధను: శౌనాసీరం కిమితి న నిబధ్నాతి ధిషణామ్ ॥ ౪౨॥ ధునోతు ధ్వాన్తం నస్తులితదలితేన్దీవరవనం ఘనస్నిగ్ధశ్లక్ష్ణం చికురనికురుమ్బం తవ శివే । యదీయం సౌరభ్యం సహజముపలబ్ధం సుమనసో వసన్త్యస్మిన్మన్యే వలమథనవాటీవిటపినామ్ ॥ ౪౩ ॥ తనోతు క్షేమం నస్తవ వదనసౌన్దర్యలహరీ- పరీవాహః స్రోత:సరణిరివ సీమన్తసరణిః । వహన్తీ సిన్దూరం ప్రబలకబరీభారతిమిర- ద్విషాం బృన్దైర్బన్దీకృతమివ నవీనార్కకిరణమ ॥ ౪౪ ॥ అరాలైః స్వాభావ్యాదలికలభసశ్రీభిరలకైః పరీతం తే వక్త్రం పరిహసతి పఙ్కేరుహరుచిమ్ । దరస్మేరే యస్మిన్దశనరుచికిఞ్జల్కరుచిరే సుగన్ధౌ మాద్యన్తి స్మరదహనచక్షుర్మధులిహః ॥ ౪౫ ॥ లలాటం లావణ్యద్యుతివిమలమాభాతి తబ య- ద్ద్వితీయం తన్మన్యే మకుటఘటితం చన్ద్రశకలమ్ । విపర్యాసన్యాసాదుభయమపి సంభూయ చ మిథ: సుధాలేపస్యూతి: పరిణమతి రాకాహిమకరః ॥ ౪౬ ॥ భ్రువౌ భుగ్నే కించిద్భువనభయభఙ్గవ్యసనిని త్వదీయే నేత్రాభ్యాం మధుకరరుచిభ్యాం ధృతగుణమ్ । ధనుర్మన్యే సవ్యేతరకరగృహీతం రతిపతేః ప్రకోష్ఠే ముష్టౌ చ స్థగయతి నిగూఢాన్తరముమే ॥ ౪౭ ॥ అహః సూతే సవ్యం తవ నయనమర్కాత్మకతయా త్రియామాం వామం తే సృజతి రజనీనాయకతయా । తృతీయా తే దృష్టిర్దరదలితహేమామ్బుజరుచిః సమాధత్తే సన్ధ్యాం దివసనిశయోరన్తరచరీమ్ ॥౪౮॥ విశాలా కల్యాణీ స్ఫుటరుచిరయోధ్యా కువలయైః కృపాధారాధారా కిమపి మధురాభోగవతికా । అవన్తీ దృష్టిస్తే బహునగరవిస్తారవిజయా ధ్రువం తత్తన్నామవ్యవహరణయోగ్యా విజయతే ॥౪౯॥ కవీనాం సందర్భస్తబకమకరన్దైకరసికం కటాక్షవ్యాక్షేపభ్రమరకలభౌ కర్ణయుగలమ్ । అముఞ్చన్తౌ దృష్ట్వా తవ నవరసాస్వాదతరలా- వసూయాసంసర్గాదలికనయనం కించిదరుణమ్ ॥౫౦॥ శివే శృఙ్గారార్ద్రా తదితరజనే కుత్సనపరా సరోషా గఙ్గాయాం గిరిశచరితే విస్మయవతీ । హరాహిభ్యో భీతా సరసిరుహసౌభాగ్యజననీ సఖీషు స్మేరా తే మయి జనని దృష్టిః సకరుణా ॥౫౧॥ గతే కర్ణాభ్యర్ణం గరుత ఇవ పక్ష్మాణి దధతీ పురాం భేత్తుశ్చిత్తప్రశమరసవిద్రావణఫలే । ఇమే నేత్రే గోత్రాధరపతికులోత్తంసకలికే తవాకర్ణాకృష్టస్మరశరవిలాసం కలయతః ॥ ౫౨ ॥ విభక్తత్రైవర్ణ్యం వ్యతికరితలీలాఞ్జనతయా విభాతి త్వన్నేత్రత్రితయమిదమీశానదయితే । పునః స్రష్టుం దేవాన్ద్రుహిణహరిరుద్రానుపరతా- న్రరజః సత్త్వం బిభ్రత్తమ ఇతి గుణానాం త్రయమివ ॥ ౫౩ ॥ పవిత్రీకర్తుం నః పశుపతిపరాధీనహ్రదయే దయామిత్రైర్నేత్రైరరుణధవలశ్యామరుచిభిః । నదః శోణో గఙ్గా తపనతనయేతి ధ్రువమముం త్రయాణాం తీర్థానాముపనయసి సంభేదమనఘమ్ ॥ ౫౪ ॥ నిమేషోన్మేషాభ్యాం ప్రలయముదయం యాతి జగతీ తవేత్యాహుః సన్తో ధరణిధరరాజన్యతనయే । త్వదున్మేషాజ్జాతం జగదిదమశేషం ప్రలయత: పరిత్రాతుం శఙ్కే పరిహృతనిమేషాస్తవ దృశః ॥ ౫౫ ॥ తవాపర్ణే కర్ణేజపనయనపైశున్యచకితా నిలీయన్తే తోయే నియతమనిమేషా: శఫరికాః । ఇయం చ శ్రీర్బద్ధచ్ఛదపుటకవాటం కువలయం జహాతి ప్రత్యూషే నిశి చ విఘటయ్య ప్రవిశతి ॥ ౫౬ ॥ దృశా ద్రాధీయస్యా దరదలితనీలోత్పలరుచా దవీయాంసం దీనం స్నపయ కృపయా మామపి శివే । అనేనాయం ధన్యో భవతి న చ తే హానిరియతా వనే వా హర్మ్యే వా సమకరనిపాతో హిమకరః ॥ ౫౭ ॥ అరాలం తే పాలీయుగలమగరాజన్యతనయే న కేషామాధత్తే కుసుమశరకోదణ్డకుతుకమ । తిరశ్చీనో యత్ర శ్రవణపథముల్లఙ్ఘయ విలస- న్నపాఙ్గవ్యాసఙ్గో దిశతి శరసంధానధిషణామ్ ॥ ౫౮ ॥ స్ఫురద్గణ్డాభోగప్రతిఫలితతాటఙ్కయుగలం చతుశ్చక్రం మన్యే తవ సుఖమిదం మన్మథరథమ్ । యమారుహ్య ద్రుహ్యత్యవనిరథమర్కేన్దుచరణం మహావీరో మారః ప్రమథపతయే సజ్జితవతే ॥ ౫౯ ॥ సరస్వత్యా: సూక్తీరమృతలహరీకౌశలహరీ: పిబన్త్యాః శర్వాణి శ్రవణచులుకాభ్యామవిరలమ్ । చమత్కారశ్లాఘాచలితశిరసః కుణ్డలగణో ఝణత్కారైస్తారైః ప్రతివచనమాచష్ట ఇవ తే ॥ ౬౦ ॥ అసౌం నాసావంశస్తుహినగిరివంశధ్వజపటి త్వదీయో నేదీయః ఫలతు ఫలమస్మాకముచితమ । వహత్యన్తర్ముక్తా: శిశిరకరనిశ్వాసగలితం సమృద్ధ్యా యత్తాసాం బహిరపి చ ముక్తామణిధరః ॥ ౬౧ ॥ ప్రకృత్యా రక్తాయాస్తవ సుదతి దన్తచ్ఛదరుచే: ప్రవక్ష్యే సాదృశ్యం జనయతు ఫలం విద్రుమలతా । న బిమ్బం తద్విమ్బప్రతిఫలనరాగాదరుణితం తులామధ్యారోఢుం కథమివ విలజ్జేత కలయా ॥ ౬౨ ॥ స్మితజ్యోత్స్నాజాలం తవ వదనచన్ద్రస్య పిబతాం చకోరాణామాసీదతిరసతయా చఞ్చుజడిమా । అతస్తే శీతాంశోరమృతలహరీమామ్లరుచయ: పిబన్తి స్వచ్ఛన్దం నిశినిశి భృశం కాఞ్జికధియా ॥ ౬౩ ॥ అవిశ్రాన్తం పత్యుర్గుణగణకథామ్రేడనజపా జపాపుష్పచ్ఛాయా తవ జనని జిహ్వా జయతి సా । యదగ్రాసీనాయాః స్ఫటికదృషదచ్ఛచ్ఛవిమయీ సరస్వత్యా మూర్తిః పరిణమతి మాణిక్యవపుషా ॥ ౬౪ ॥ రణే జిత్వా దైత్యానపహృతశిరస్త్రైః కవచిభి- ర్నివృత్తైశ్చణ్డాంశత్రిపురహరనిర్మాల్యవిముఖైః । విశాఖేన్ద్రోపేన్ద్రైః శశివిశదకర్పూరశకలా విలీయన్తే మాతస్తవ వదనతామ్బూలకబలాః ॥ ౬౫ ॥ విపఞ్చ్యా గాయన్తీ వివిధమపదానం పశుపతే- స్త్వయారబ్ధే వక్తుం చలితశిరసా సాధువచనే । తదీయైర్మాధుర్యైరపలపితతన్త్రీకలరవాం నిజాం వీణాం వాణీ నిచులయతి చోలేన నిభృతమ్ ॥౬౬॥ కరాగ్రేణ స్పృష్టం తుహినగిరిణా వత్సలతయా గిరీశేనోదస్తం ముహురధరపానాకులతయా । కరగ్రాహ్యం శంభోర్ముఖముకురవృన్తం గిరిసుతే కథంకారం బ్రూమస్తవ చుబుకమౌపమ్యరహితమ్ ॥ ౬౭ ॥ భుజాశ్లేషాన్నిత్యం పురదమయితుః కణ్టకవతీ తవ గ్రీవా ధత్తే ముఖకమలనాలశ్రియమియమ్ । స్వతః శ్వేతా కాలాగురుబహులజమ్బాలమలినా మృణాలీలాలిత్యం వహతి యదధో హారలతికా ॥ ౬౮ ॥ గలే రేఖాస్తిస్రో గతిగమకగీతైకనిపుణే వివాహవ్యానద్ధప్రగుణగుణసంఖ్యాప్రతిభువః । విరాజన్తే నానావిధమధురరాగాకరభువాం త్రయాణాం గ్రామాణాం స్థితినియమసీమాన ఇవ తే ॥ ౬౯ ॥ మృణాలీమృద్వీనాం తవ భుజలతానాం చతసృణాం చతుర్భిః సౌన్దర్యం సరసిజభవః స్తౌతి వదనైః । నఖేభ్య: సంత్రస్యన్ప్రథమమథనాదన్ధకరిపో- శ్చతుర్ణాం శీర్షాణాం సమమభయహస్తార్పణధియా ॥ ౭౦ ॥ నఖానాముద్యోతైర్నవనలినరాగం విహసతాం కరాణాం తే కాన్తిం కథయ కథయామః కథముమే । కయాచిద్వా సామ్యం భజతు కలయా హన్త కమలం యది క్రీడల్లక్ష్మీచరణతలలాక్షారసచణమ్ ॥ ౭౧ ॥ సమం దేవి స్కన్దద్విపవదనపీతం స్తనయుగం తవేదం నః ఖేదం హరతు సతతం ప్రస్నుతముఖమ్ । యదాలోక్యాశఙ్కాకులితహృదయో హాసజనక: స్వకుమ్భౌ హేరమ్బ: పరిభృశతి హస్తేన ఝడితి ॥ ౭౨ ॥ అమూ తే వక్షోజావమృతరసమాణిక్యకుతుపౌ న సందేహస్పన్దో నగపతిపతాకే మనసి నః । పిబన్తౌ తౌ యస్మాదవిదితవధూసఙ్గరసికౌ కుమారావద్యాపి ద్విరదవదనక్రౌఞ్చదలనౌ ॥ ౭౩ ॥ వహత్యమ్బ స్తమ్బేరమదనుజకుమ్భప్రకృతిభిః సమారబ్ధాం ముక్తామణిభిరమలాం హారలతికామ । కుచాభోగో బిమ్బాధరరుచిభిరన్త: శబలితాం ప్రతాపవ్యామిశ్రాం పురదమయితుః కీర్తిమివ తే ॥ ౭౪ ॥ తవ స్తన్యం మన్యే ధరణిధరకన్యే హృదయతః పయఃపారావార: పరివహతి సారస్వతమివ । దయావత్యా దత్తం ద్రవిడశిశురాస్వాద్య తవ య- త్కవీనాం ప్రౌఢానామజని కమనీయః కవయితా ॥ ౭౫ ॥ హరక్రోధజ్వాలావలిభిరవలీఢేన వపుషా గభీరే తే నాభీసరసి కృతసఙ్గో మనసిజః । సముత్తస్థౌ తస్మాదచలతనయే ధూమలతికా జనస్తాం జానీతే తవ జనని రోమావలిరితి ॥౭౬॥ యదేతత్కాలిన్దీతనుతరతరఙ్గాకృతి శివే కృశే మధ్యే కించిజ్జనని తవ యద్భాతి సుధియామ్ । విమర్దాదన్యోన్యం కుచకలశయోరన్తరగతం తనూభూతం వ్యోమ ప్రవిశదివ నాభిం కుహరిణీమ్ ॥౭౭॥ స్థిరో గఙ్గావర్తః స్తనముకులరోమావలిలతా- కలావాలం కుణ్డం కుసుమశరతేజోహుతభుజః । రతేర్లీలాగారం కిమపి తవ నాభిర్గిరిసుతే బిలద్వారం సిద్ధేగిరిశనయనానాం విజయతే ॥౭౮॥ నిసర్గక్షీణస్య స్తనతటభరేణ క్లమజుషో నమన్మూర్తేర్నారీతిలక శనకైస్త్రుట్యత ఇవ । చిరం తే మధ్యస్య త్రుటితతటినీతీరతరుణా సమావస్థాస్థేమ్నో భవతు కుశలం శైలతనయే ॥౭౯॥ కుచౌ సద్యః స్విద్యత్తటఘటితకూర్పాసభిదురౌ కషన్తౌ దోర్మూలే కనకకలశాభౌ కలయతా । తవ త్రాతుం భఙ్గాదలమితి వలగ్రం తనుభువా త్రిధా నద్ధం దేవి త్రివలి లవలీవల్లిభిరివ ॥ ౮౦॥ గురుత్వం విస్తారం క్షితిధరపతిః పార్వతి నిజా- న్నితమ్బాదాచ్ఛిద్య త్వయి హరణరూపేణ నిదధే । అతస్తే విస్తీర్ణో గురురయమశేషాం వసుమతీం నితమ్బప్రాగ్భార: స్థగయతి లధుత్వం నయతి చ ॥ ౮౧ ॥ కరీన్ద్రాణాం శుణ్డాన్కనకకదలీకాణ్డపటలీ- ముభాభ్యామూరుభ్యాముభయమపి నిర్జిత్య భవతి । సువృత్తాభ్యాం పత్యుః ప్రణతికఠినాభ్యాం గిరిసుతే విధిజ్ఞే జానుభ్యాం విబుధకరికుమ్భద్వయమసి ॥ ౮౨ ॥ పరాజేతుం రుద్రం ద్విగుణశరగభౌ గిరిసుతే నిషఙ్గౌ జఙ్ఘే తే విషమవిశిఖో బాఢమకృత । యదగ్నే దృశ్యన్తే దశశరఫలా: పాదయుగలీ- నఖాగ్రచ్ఛద్మానః సురమకుటశాణైకనిశితాః ॥ ౮౩ ॥ శ్రుతీనాం మూర్ధానో దధతి తవ యౌ శేఖరతయా మమాప్యేతౌ మాతః శిరసి దయయా ధేహి చరణౌ । యయోః పాద్యం పాథః పశుపతిజటాజూటతటినీ యయోర్లాక్షాలక్ష్మీరరుణహరిచూడామణిరుచిః ॥ ౮౪ ॥ నమోవాకం బ్రూమో నయనరమణీయాయ పదయో- స్తవాస్మై ద్వన్ద్వాయ స్ఫుటరుచిరసాలక్తకవతే । అసూయత్యత్యన్తం యదభిహననాయ స్పృహయతే పశూనామీశానః ప్రమదవనకఙ్కేలితరవే ॥ ౮౫ ॥ మృషా కృత్వా గోత్రస్ఖలనమథ వైలక్ష్యనమితం లలాటే భర్తారం చరణకమలే తాడయతి తే చిరాదన్తఃశల్యం దహనకృతమున్మూలితవతా తులాకోటిక్కాణైః కిలికిలితమీశానరిపుణా ॥ ౮౬ ॥ హిమానీహన్తవ్యం హిమగిరినివాసైకచతురౌ నిశాయాం నిద్రాణం నిశి చరమభాగే చ విశదౌ । వరం లక్ష్మీపాత్రం శ్రియమతిసృజన్తౌ సమయినాం సరోజం త్వత్పాదౌ జనని జయతశ్చిత్రమిహ కిమ్ ॥ ౮౭ ॥ పదం తే కీర్తీనాం ప్రపదమపదం దేవి విపదాం కథం నీతం సద్భిః కఠినకమఠీకర్పరతులామ్ । కథం వా బాహుభ్యాముపయమనకాలే పురభిదా యదాదాయ న్యస్తం దృషది దయమానేన మనసా ॥ ౮౮ ॥ నఖైర్నాకస్త్రీణాం కరకమలసంకోచశశిభి- స్తరూణాం దివ్యానాం హసత ఇవ తే చణ్డి చరణౌ ఫలాని స్వఃస్థేభ్యః కిసలయకరాగ్రేణ దదతాం దరిద్రేభ్యో భద్రాం శ్రియమనిశమహ్నాయ దదతౌ ॥ ౮౯ ॥ దదానే దీనేభ్యః శ్రియమనిశమాశానుసదృశీ- మమన్దం సౌన్దర్యప్రకరమకరన్దం వికిరతి । తవాస్మిన్మన్దారస్తబకసుభగే యాతు చరణే నిమజ్జన్మజ్జీవః కరణచరణ: షట్చరణతామ్ ॥ ౧౦ ॥ పదన్యాసక్రీడాపరిచయమివారబ్ధుమనసః స్ఖలన్తస్తే ఖేలం భవనకలహంసా న జహతి । అతస్తేషాం శిక్షాం సుభగమణిమఞ్జీరరణిత- చ్ఛలాదాచక్షాణం చరణకమలం చారుచరితే ॥ ౨౧॥ గతాస్తే మఞ్చత్వం ద్రుహిణహరిరుద్రేశ్వరభృతః శివః స్వచ్ఛచ్ఛాయాఘటితకపటప్రచ్ఛదపటః । త్వదీయానాం భాసాం ప్రతిఫలనరాగారుణతయా శరీరీ శృఙ్గారో రస ఇవ దృశాం దోగ్ధి కుతుకమ్ ॥ ౯౨ ॥ అరాలా కేశేషు ప్రకృతిసరలా మన్దహసితే శిరీషాభా చిత్తే దృషదుపలశోభా కుచతటే । భృశం తన్వీ మధ్యే పృథురురసిజారోహవిషయే జగత్త్రాతుం శంభోర్జయతి కరుణా కాచిదరుణా ॥ ౯౩ ॥ కలఙ్కః కస్తూరీ రజనికరబిమ్బం జలమయం కలాభిః కర్పూరైర్మరకతకరణ్డం నిబిడితమ్ । అతస్త్వద్భోగేన ప్రతిదినమిదం రిక్తకుహరం విధిర్భూయో భూయో నిబిడయతి నూనం తవ కృతే ॥ ౯౪ ॥ పురారాతేరన్త:పురమసి తతస్త్వచ్చరణయోః సపర్యామర్యాదా తరలకరణానామసులభా । తథా హ్యేతే నీతాః శతమఖముఖాః సిద్ధిమతులాం తవ ద్వారోపాన్తస్థితిభిరణిమాద్యాభిరమరాః ॥ ౯౫ ॥ కలత్రం వైధాత్రం కతికతి భజన్తే న కవయః శ్రియో దేవ్యాః కో వా న భవతి పతి: కైరపి ధనైః । మహాదేవం హిత్వా తవ సతి సతీనామచరమే కుచాభ్యామాసఙ్గ్ః కురవకతరోరప్యసులభః ॥ ౯౬ ॥ గిరామాహుర్దేవీం ద్రుహిణగృహిణీమాగమవిదో హరేః పత్నీం పద్మాం హరసహచరీమద్రితనయామ్ । తురీయా కాపి త్వం దురధిగమనిఃసీమమహిమా మహామాయా విశ్వం భ్రమయసి పరబ్రహ్మమహిషి ॥ ౯౭ ॥ కదా కాలే మాతః కథయ కలితాలక్తకరసం పిబేయం విద్యార్థీ తవ చరణనిర్ణేజనజలమ్ । ప్రకృత్యా మూకానామపి చ కవితాకారణతయా కదా ధత్తే వాణీముఖకమలతామ్బూలరసతామ్ ॥ ౯౮॥ సరస్వత్యా లక్ష్మ్యా విధిహరిసపత్నో విహరతే రతే: పాతివ్రత్యం శిథిలయతి రమ్యేణ వపుషా । చిరం జీవన్నేవ క్షపితపశుపాశవ్యతికరః పరానన్దాభిఖ్యం రసయతి రసం త్వద్భజనవాన్ ॥ ౯౯ ॥ ప్రదీపజ్వాలాభిర్దివసకరనీరాజనవిధిః సుధాసూతేశ్చన్ద్రోపలజలలవైరర్ఘ్యరచనా । స్వకీయైరమ్భోభిః సలిలనిధిసౌహిత్యకరణం త్వదీయాభిర్వాగ్భిస్తవ జనని వాచాం స్తుతిరియమ్ ॥౧౦౦॥ ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిన్దభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ సౌన్దర్యలహరీ సంపూర్ణా ॥